با عرض سلام و احترام به همراهان عزیز وب سایت بی جوجه!

قبل از اقدام به آموزش جوجه کشی به روش مصنوعی و توسط دستگاه جوجه کشی لازم به ذکر است از تخم هایی که بیش از 7 روز انبار شدن یا تخم هایی که در یخجال قرار داده شدند به هیچ عنوان استفاده ننمایید.

برای انبار تخم ها بیش از یک هفته، لطفا آموزشهای مربوط به انبارتخم را مطالعه فرمایید.

  • قدم اول ضد عفونی تجهیزات و تخم مرغها ها

در شروع یک دوره موفق جوجه کشی علاوه بر ضد عفونی تخم ها لازم است قبل از شروع هر دوره دستگاه ها و تجهیزات مورد استفاده نیز ضد عفونی شوند.

بنابر این برای ضد عفونی تخمها بهتر است حداکثر 12 ساعت پس از تولید تخمها و در اتاقک مخصوص عملیات ضد عفونی انجام شود، برای ضد عفونی تخم ها معمولا از محلول فرمالین استفاده می شود که دستور استفاده آن را می توانید از داروخانه ای که آن را تهیه کردید مطلع شوید.

  • قدم دوم چیدن تخم‌ها در دستگاه ستر

مدت جوجه‌کشی در مرغ ۲۱ روز است که در ۱۹ روز اول تخم‌ها در دستگاه ستر نگهداری و انکوبه می‌شوند. تخم‌مرغ‌های قابل جوجه‌کشی نباید بلافاصله بعد از انبار ذخیره تخم‌ها به ستر انتقال یابند، زیرا دمای تخم‌ها در اتاق نگهداری پایین تر از اتاق ستر است و این تفاوت دما باعث ایجاد شوک حرارتی و عرق کردن تخم‌ها می‌شود و این فرآیند درصد جوجه درآوری تخم‌ها را به شدت کاهش می‌دهد.

تخم‌ها باید ابتدا در سالن انکوباتور و قبل از قرار گرفتن در دستگاه ستر گرم شوند. با توجه به این‌که تخم‌ها در انبار در چه درجه حرارتی نگهداری شده‌اند، پیش گرم کردن آن‌ها ممکن است بین ۴ تا ۶ ساعت طول بکشد. در این مرحله باید دمای تخم‌ها به‌تدریج افزایش‌یافته و دمای نهایی سالن نباید از 9/23 سانتی گراد بیشتر باشد، زیرا در این دما رشد جنین شروع می‌شود.

قرار دادن تخم‌مرغ‌های سرد در ستر علاوه بر ایجاد شوک حرارتی در تخم‌ها معمولاً باعث کاهش درجه حرارت ماشین جوجه‌کشی نیز می‌شود. این محیط خنک نه‌تنها زمان جوجه درآوری را در تخم‌مرغ‌های جدید به تأخیر می‌اندازد، بلکه قدرت جوجه درآوری تخم‌مرغ‌هایی که از قبل در انکوباتور قرار داشته‌اند را نیز کاهش می‌دهد.

حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از قرار دادن تخم‌ها در دستگاه ستر باید دستگاه را روشن نمود. این کار باعث گرم شدن اتاقک ستر و تأمین دمای لازم برای تخم‌ها خواهد شد. از طرفی در این مدت از نحوه عملکرد صحیح سیستم‌های کنترل دما، تنظیم رطوبت و تهویه دستگاه اطمینان حاصل می‌شود.

    خلاصه اقدامات لازم برای چیدن تخم‌ها در ستر به شرح ذیل است:

قبل از چیدن تخم‌ها درون دستگاه باید تمیز و عاری از گردوغبار و یا اشیای خارجی باشد. فن‌ها و وسایل گرمایشی باید به‌خوبی عمل کنند و هرگونه نقص احتمالی باید قبل از چیدن تخم‌ها برطرف شود. دریچه‌های ورود و خروج هوا باید کنترل‌شده و از باز بودن آن‌ها باید مطمئن شد. در همان ابتدا باید از قرار دادن تخم‌مرغ‌های ترک‌خورده و یا بدشکل درون شانه‌ها اجتناب شود و این‌گونه تخم‌ها حذف گردند. تخم‌مرغ‌ها باید طوری در شانه‌ها قرار گیرند که نوک‌تیز آن‌ها رو به پایین قرار گیرد. نحوه استقرار شانه‌ها در دستگاه باید به‌گونه‌ای باشد که ردیف‌های تخم‌مرغ به‌صورت افقی قرار گیرند تا در هنگام گردش از شانه خارج نشوند. قبل از قرار دادن شانه‌های تخم‌مرغ در دستگاه ستر، باید دستگاه خاموش شود و پس از چیدن همه تخم‌ها در دستگاه باید ابتدا درب دستگاه را بسته و حدود نیم ساعت بعد دستگاه را روشن نمود.

در ۱۹ روز اول دوره جوجه‌کشی، نسبت به دو روز آخر درجه حرارت بالاتری موردنیاز است. صفر فیزیولوژیک درجه حرارتی است که در کمتر از آن رشد جنین متوقف شود و بالاتر از آن رشد شروع شود. اغلب تحقیقات، صفر فیزیولوژیک را برای مرغ در حدود 9/23 درجه سانتی گراد بیان می‌کنند. در صورت افزایش درجه حرارت به بالاتر از حد مجاز، طول دوره انکوباسیون کوتاه شده و با کاهش درجه حرارت دستگاه، طول دوره انکوباسیون طولانی می‌شود. اگر درجه حرارت به بالاتر و یا پایین‌تر از دمای مجاز برسد باعث ضعف جنین و تولید جوجه‌های باکیفیت نامطلوب خواهد شد. درجه حرارت مناسب برای همه تخم‌مرغ‌ها یکسان نیست و عوامل گوناگون نظیر اندازه تخم‌مرغ، کیفیت پوسته، سویه و نژاد مرغ، مدت‌زمان نگهداری تخم‌مرغ قبل از انکوباسیون و رطوبت هوا در دوره انکوباسیون در دمای انکوباسیون مؤثرند.

درجه حرارت مناسب:

ازآنجاکه تخم‌مرغ‌ها معمولاً شرایط متفاوتی ازنظر موارد فوق دارند، لذا درجه حرارت مناسب دوره جوجه‌کشی باید به‌صورت میانگین محاسبه شود. درجه حرارت بدن مرغ تخم‌گذار بین 6/40 تا 7/41 متغیر است. در ۲۲ ساعت اول پس از تشکیل نطفه تقسیمات سلولی متعددی انجام می‌گیرد و درجه حرارت مناسب در این مرحله برای رشد جنین در حدود درجه حرارت بدن مادر است. در ۱۹ روز اول دوره انکوباسیون در دستگاه ستر اگرچه درجه حرارت مناسب با توجه به نوع دستگاه انکوباتور مقدار جزیی فرق می‌کند ولی معمولاً درجه حرارت مناسب این دوره حدود 6/37 درجه سانتی گراد است.

اهمیت رطوبت:

برای رشد جنین و تبدیل آن به جوجه‌ای با اندازه طبیعی، تبادل رطوبت بین محتویات تخم‌مرغ و محیط اطراف باید در یک دامنه مشخص تنظیم شود. وقتی آب تخم‌مرغ به‌سرعت تبخیر شود، جوجه تولیدشده کوچک‌تر از حد طبیعی خواهد شد و درصورتی‌که تبخیر آب از تخم‌مرغ کندتر از حد طبیعی انجام شود، جوجه تولید شده بزرگ تر از حد طبیعی خواهد بود بنابر این رطوبت نسبی دستگاه ستر باید در حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد باشد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که وقتی تخم‌مرغ‌های با اندازه و کیفیت متوسط در شرایط رطوبت نسبی ۵۰ تا ۶۰ درصد در دستگاه ستر قرار می‌گیرند، در مدت ۱۹ روز دوره جوجه‌کشی حدود ۱۲ درصد از وزن اولیه را از دست می‌دهند (تقریباً روزانه 63/0 درصد). کاهش وزن تخم‌ها در دوره جوجه‌کشی معیار مناسبی برای سنجش عملکرد مناسب مدیریت جوجه‌کشی است. تنها راه تعیین میزان کاهش وزن تخم‌مرغ در طی دوره انکوباسیون، وزن کردن تخم‌مرغ‌ها است.

اهمیت تهویه در طول دوره:

یکی از مواد حاصل از سوخت‌وساز در بدن جنین دی‌اکسید کربن است. ازآنجاکه دی‌اکسید کربن در هوای ستر و هچر جمع می‌شود، باید میزان تبادل هوایی برای خروج این گازها از دستگاه کافی باشد. تحمل جنین‌های جوان در مقابل تراکم دی‌اکسید کربن کمتر از تحمل جنین‌های پیر است. آستانه تحمل نسبت به دی‌اکسید کربن از روز اول انکوباسیون تا روز بیست و یکم به‌طور دائم افزوده می‌شود. در چهار روز اول انکوباسیون، جنین در مقابل غلظت 3/0 درصد دی‌اکسید کربن تحمل دارد. غلظت بالاتر از 3/0 درصد باعث کاهش قدرت جوجه درآوری می‌شود. در غلظت یک درصد دی‌اکسید کربن قدرت جوجه درآوری کاهش معنی‌داری یافته و غلظت ۵ درصد این گاز برای جنین کاملاً کشنده است. برقراری جریان هوا از روی تخم‌مرغ‌های داخل انکوباتور علاوه بر دفع دی‌اکسید کربن، اکسیژن موردنیاز جنین را در دوره جوجه‌کشی تأمین می‌کند. غلظت گاز اکسیژن داخل دستگاه از ابتدا تا انتهای دوره باید در حدود ۲۱ درصد باشد. در دستگاه‌های جوجه‌کشی اتوماتیک سیستم تهویه مصنوعی در اتاقک دستگاه نصب می‌شود. برای گردش مناسب هوا در داخل دستگاه نیز از پنکه‌ها یا بادبزن‌های متعدد در بخش‌های مختلف اتاقک استفاده می‌شود. اگر درصد جوجه درآوری تخم‌مرغ‌های انکوبه شده در تمام قسمت‌های دستگاه انکوباتور یکسان باشد، می‌توان حدس زد که جریان هوا در همه قسمت‌ها کافی باشد.

چرخش:

در دوران انکوباسیون، تخم‌مرغ‌ها در داخل دستگاه باید در موقعیت صحیح قرارگرفته و به‌طور منظم چرخانده شوند. استقرار تخم‌ها در جوجه‌کشی به‌گونه‌ای است که انتهای بزرگ‌تر آن‌ها به سمت بالا قرارگرفته و به‌این‌ترتیب سر جوجه‌ها در دوران رشد جنین به‌طرف بالا و نزدیک به اتاقک هوایی قرار خواهد داشت. جوجه‌ها در حدود ۱۰ درصد از تخم‌مرغ‌هایی که هنگام هچ انتهای کوچکشان بالا قرار می‌گیرد، موفق به خروج از تخم‌مرغ نمی‌شوند و به دلیل اختلال در تنفس اولیه بعد از هچ، کیفیت این جوجه‌ها نیز نامطلوب خواهد بود. اغلب اشتباهاتی که منجر به جهت‌گیری اشتباه تخم‌ها هنگام هچ می‌شود انتهای کوچک تخم‌مرغ به سمت بالا قرار می‌گیرد به دلیل تشخیص نادرست انتهای کوچک تخم‌مرغ از انتهای بزرگ آن است و این مورد در تخم‌مرغ‌های تولیدشده از گله‌های پیر شایع‌تر است.

اگر تخم‌مرغ‌ها در دوره جوجه‌کشی چرخانده نشوند، دولایه آلبومین غلیظ (که به‌طور طبیعی به‌وسیله یک‌لایه آلبومینی رقیق از هم جدا هستند) به یکدیگر نزدیک شده و جنین با پوسته تماس مستقیم می‌یابد که در این شرایط معمولاً می‌میرد. در جوجه‌کشی طبیعی، مرغ مادر روزانه چندین مرتبه تخم‌ها را می‌چرخاند؛ اما در انکوباسیون مصنوعی تخم‌مرغ‌ها بر روی انتهای کوچکشان قرار می‌گیرند و به جلو و عقب حول محور بلند خود چرخانیده می‌شوند. تخم‌مرغ‌ها نباید حول محور کوچک خود چرخانیده شوند، چون باعث پاره شدن کیسه زرده و مرگ جنین خواهد شد. تخم‌مرغ‌ها معمولاً با زاویه ۴۵ درجه نسبت به خط عمود چرخانده می‌شوند. برای چرخش تخم‌ها ابتدا آن‌ها را از زاویه ۴۵ درجه به موقعیت ۹۰ درجه چرخانده و سپس در چرخش بعدی در خلاف موقعیت قبلی و در زاویه ۴۵ درجه قرار می‌دهند. چرخانیدن تخم‌مرغ‌ها باید سریع انجام شود، سپس تخم‌مرغ‌ها باید بدون حرکت و در حال استراحت تا زمان چرخش بعدی باقی بمانند. درصورتی‌که تخم‌مرغ‌ها به‌طور دائم در حال حرکت به جلو و عقب باشند، قدرت جوجه درآوری کاهش خواهد یافت. چرخاندن تخم‌ها در هفته اول و دوم خیلی مهم است ولی چرخاندن تخم‌ها در هفته سوم اهمیت کمتری داشته و در دوره هچ به‌طورکلی تخم‌ها درحالی‌که قاعده بزرگشان به سمت بالا قرار دارد، ثابت می‌مانند.

نوربینی یا کندلینگ تخم‌مرغ باهدف تشخیص تخم‌های نطفه‌دار و بدون نطفه انجام می‌شود. نوربینی ممکن است در روزهای ابتدایی جوجه‌کشی و یا در مراحل مختلف این دوره انجام شود. معمولاً در روزهای هفتم و چهاردهم جوجه‌کشی با انجام عمل کندلینگ می‌توان تخم‌های غیر بارور و یا جنین مرده را مشخص و از دستگاه خارج نمود. برای این کار تخم‌مرغ را در یک اتاق تاریک در مقابل یک لامپ روشن قرار می‌دهند و یا با استفاده از دستگاه مخصوص کندلینگ تخم را موردبررسی قرار می‌دهند.

در فرآیند نوربینی، جنین سالم به‌صورت لکه‌هایی سیاه در بالای تخم و نزدیک به اتاقک هوایی است که دارای انشعابات و رشته‌های عروقی شبیه تارعنکبوت می‌باشد. در تخم‌های سالم با حرکت دادن تخم‌مرغ، جنین نیز حرکت می‌کند.

اگر جنین به غشاء پوسته چسبیده باشد و رشته‌های خونی شکل نگرفته باشند، نشان‌دهنده مرگ جنین است. همچنین اگر داخل تخم در برابر نور به‌صورت روشن و بدون هیچ‌گونه لکه‌هایی باشد و یا یک حلقه صورتی درون تخم مشاهده شود، تخم موردبررسی بدون نطفه و غیر بارور است.

  • قدم چهارم چیدن تخم‌ها در دستگاه هچر

هنگامی‌که جنین حدود یک درصد از تخم‌مرغ‌ها به‌تدریج شروع به نوک زدن به پوسته کردند باید تخم‌ها به هچر منتقل شوند. در حالتی که دستگاه ستر و هچر از هم مجزا باشند، تخم‌ها در روز ۱۹ از دستگاه ستر به هچر منتقل می‌شوند و تا روز ۲۱ و خروج کامل جوجه‌ها از تخم در دستگاه هچر باقی می‌مانند؛ اما در حالتی که دستگاه ستر و هچر مجزا نبوده و جوجه‌ها در یک دستگاه واحد مراحل ستر و هچر را سپری کنند، باید شرایط نگهداری تخم‌ها با شرایط مطلوب دوره هچ تطبیق داده شود. بهترین راندمان جوجه درآوری در دستگاه هچر در درجه حرارت بین 7/36 تا 2/37 درجه سانتی‌گراد و رطوبت ۷۰ تا ۷۵ درصد حاصل می‌شود. چرخش تخم‌ها در دستگاه هچر متوقف‌شده و ضرورت ندارد. تنها نکته مهم در این رابطه آن است که دقت شود تا انتهای پهن تخم‌ها به سمت بالا قرار گیرد تا جوجه‌ها به‌راحتی بتوانند از پوسته خارج شوند. برای انتقال تخم‌ها از دستگاه ستر به دستگاه هچر باید به طریق ذیل عمل نمود:

هنگام جابه‌جا کردن تخم‌ها دمای سالن محل استقرار دستگاه باید به حدود ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتی‌گراد افزایش یابد. سینی‌های هچ نباید سرد باشند و دمای آنها باید حدود ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد باشند. این موضوع از شوک حرارتی تخم‌ها جلوگیری می‌کند. تخم‌مرغ‌ها را می‌بایست بدون واردکردن ضربه و تکان شدید به سینی هچ منتقل شوند. قبل از استقرار سینی‌ها در دستگاه هچر می‌بایست دستگاه را روشن نمود تا دمای آن به حدود ۳۵ درجه برسد و سپس تخم‌ها را به آن منتقل کرد. باز و بسته نمودن بیش‌ازحد درب دستگاه باعث از دست رفتن رطوبت و دما شده و درصد جوجه درآوری کاهش می‌یابد.

جوجه‌های از تخم خارج‌شده خیلی بیشتر از دوران جنینی دی‌اکسید کربن تولید می‌کنند و می‌توانند تا غلظت 75/0 درصد دی‌اکسید کربن را تحمل کنند. با ورود نوک جوجه به اتاقک هوایی تخم‌مرغ و هم‌زمان با شروع تنفس ریوی، به دلیل محدود بودن اکسیژن داخل اتاقک هوایی تخم‌مرغ، جنین وادار به ضربه زدن به پوسته و خروج از تخم می‌شود. اتاقک هوایی تخم‌مرغ در سطح دریا فقط ۱۵ تا ۱۶ درصد اکسیژن داشته، درحالی‌که دی‌اکسید کربن آن خیلی زیاد است (بیش از ۴ درصد). اولین ضربه زدن به پوسته به علت تلاش جوجه در به دست آوردن اکسیژن بیشتر و رهایی از تراکم زیاد دی‌اکسید کربن شروع می‌شود، ولی ۱۰ تا ۲۰ ساعت بعد از شروع این تلاش جوجه قادر به شکستن پوسته شده و از آن خارج می‌شود. اگرچه میانگین دوره انکوباسیون برای تخم‌مرغ‌های نطفه‌دار ۲۱ روز است، ولی این مقدار تحت تأثیر عوامل متعددی متغیر است. بعضی از مواردی که سبب این تغییرات می‌شوند، به شرح ذیل‌اند:

بیماری‌های خاص و استرس‌های گله مادر ممکن است دوره انکوباسیون را طولانی نماید. افزایش سن مرغ‌های مولد، دوره انکوباسیون تخم‌مرغ‌ها را افزایش می‌دهد. طولانی شدن مدتی که یک تخم‌مرغ در بدن مادر باقی می‌ماند، رشد ابتدایی دوره جنینی را تسریع می‌کند که باعث کاهش زمان انکوباسیون در انکوباتور می‌شود. تخم‌مرغ‌های نژاد لگهورن نسبت به تخم‌مرغ‌های حاصله از نژادهای گوشتی، دوره انکوباسیون کوتاه‌تری دارند. تخم‌مرغ‌های تولیدشده در فصول گرم سال نسبت به تخم‌مرغ‌های تولیدشده در فصول سردتر دوره انکوباسیون کوتاه‌تری دارند. این موضوع به دلیل پیش انکوباسیون سریع‌تر تخم‌ها در فصول گرم است. هرچه جثه نژاد مرغ مادر کوچک‌تر باشد، دوره انکوباسیون کوتاه‌تر خواهد بود. تخم‌مرغ‌های با پوسته ضخیم احتیاج به دوره انکوباسیون طولانی‌تری نسبت به تخم‌مرغ‌های با پوسته نازک دارند. طولانی شدن زمان نگهداری تخم‌مرغ در درجه حرارت بالای 9/23 درجه سانتی‌گراد پیش از چیدن آن در دستگاه باعث کوتاه شدن دوره انکوباسیون می‌شود. طولانی شدن زمان نگهداری تخم‌مرغ در اتاق سرد پیش از چیدن آن در دستگاه باعث طولانی‌تر شدن دوره انکوباسیون می‌شود. تخم‌مرغ‌های کوچک‌تر زودتر از تخم‌مرغ‌های بزرگتر هچ می‌شوند. فروبردن تخم‌مرغ‌ها در محلول آنتی‌بیوتیک باعث تأخیر در زمان خروج جوجه از تخم‌مرغ می‌شود. جنین‌هایی با جابه‌جایی‌های خاص احتیاج به زمان بیشتری برای خروج از پوسته‌دارند و تخم‌مرغ‌هایی که پیش از چیدن در دستگاه گرم شوند به دوره انکوباسیون کوتاه‌تری نیاز دارند.

  • قدم پنجم و آخر خارج کردن جوجه های هچ شده

پس از خروج جوجه‌ها از تخم باید جوجه‌ها را از دستگاه هچر خارج کرده و برای انجام مراحل بعدی شامل درجه‌بندی، کارتن زنی و واکسیناسیون به سالن دیگری انتقال داد. از دست دادن آب بدن جوجه‌ها در ساعات اولیه به آنها استرس وارد می‌کند و برای جوجه‌های تازه هچ شده مضر بوده و به همین دلیل از خشک‌کردن بیش‌ازحد آنها در هچر باید اجتناب کرد. بلافاصله پس از خروج همه جوجه‌ها از تخم و خشک شدن ۹۵ درصد بدن آنها باید آنها را از هچر خارج نمود.

خشک شدن کامل همه جوجه‌ها باید در کارتن و یاسینی‌های مخصوص و در سالن مجزا تکمیل شود. اگر درجه حرارت سالن نگهداری جوجه‌ها پس از انتقال جوجه‌ها از هچر ۲۴ درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی ۷۵ درصد باشد احتمال از دست دادن آب بدن و سرماخوردگی جوجه‌ها به حداقل می‌رسد.

امیدوارم از این آموزش نهایت استفاده را کرده باشید. موفق باشید

۱۱ دیدگاه برای “آموزش جوجه کشی از تخم مرغ”

  1. با سلام و ممنون از سایت بسیار خوبتون .مدت چرخش تخمها در روز حدود چند باره و اگر مدت رو بیشترش کنیم مثلا اگر روزی ۴ بار باشه و ما ۸ بار در روز این کارو انجام بدیم مشکلی براب تخمها به وجود نمیاد . ممنون

  2. با سلام مدت روشن بودن فنهای داخلی دستگاه چقدره یعنی باید همزمان با روشن شدن لامپا فنها هم روشن بشند و چه زمانی باید فنهای داخلی دستگاه خاموش و یا روشن باشند ممنون از اینکه پاسخ میدید

  3. سلام اگه تخم مرغ ها رو بعد از دوره ستر به سبد منتقل نکنیم و فقط چرخش دستگاه رو غیرفعال کنیم مشکلی برای جوجه؛ جهت بیرون آمدن از تخم بوجود می آید ؟

  4. سلام طاعات و عبادات شما قبول حق تشکر از مطالب آموزنده ای که ارائه می‌دهید هیتر اگر به مدت حدود چند ساعت قطع شده باشد و دما ۱۰درجه افت کند دیگه نطفه ها از بین رفتن ممنون راهنمایی کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال اعتبار سنجی لطفا منتظر بمانید ...
بستن
مقایسه